Telemedycyna zostanie z nami na dłużej

Telemedycyna zostanie z nami na dłużej

Świadczenia medyczne udzielane na odległość zyskują coraz większa popularność wśród pacjentów i medyków. Choć lawinowy wzrost ich udzielania wiązać należy ze stanem epidemii, to jednak wiele wskazuje na to, że na dobre zagoszczą one w naszym systemie ochrony zdrowia. Z uwagi na towarzyszącą im specyfikę, należy pamiętać o podstawowych zasadach ich realizacji.

Czy teleporada i e-wizyta to pojęcia tożsame?

Nie, pojęcia te mają inny zakres i inne podstawy prawne. „E-wizyta” to określenie, którym potocznie określa się wszelkiego rodzaju konsultacje medyczne wykonywane za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość. Podstawą prowadzenia tego rodzaju działalności jest art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z którym: „Działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Świadczenia te mogą być udzielane za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności”.  Natomiast teleporada to oznaczenie wyłącznie tych porad, które są udzielane w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego przez CSIOZ (art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).

Kiedy lekarz może udzielić świadczeń telemedycznych?

Decyzja o udzieleniu świadczenia telemedycznego należy w każdym przypadku do lekarza. Prawidłowość wykonania tego typu świadczenia będzie oceniana w oparciu o ogólne reguły staranności lekarskiej wynikające z art. 4  ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.  Przepis ten nakazuje lekarzowi postępować zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. W praktyce telemedycyna najczęściej  znajduje zastosowanie w przypadkach, w których świadczenie może zostać oparte na  wywiadzie lekarskim i analizie dokumentacji medycznej.

Z jakich środków technicznych powinien korzystać lekarz?

 Świadczenie telemedyczne udzielane jest za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Przepisy prawa  nie precyzują jakich systemów należy używać, pozostawiają więc decyzję w tym zakresie medykowi. Podstawowym narzędziem może być zwykły telefon. Warto jednak korzystać z narzędzi umożliwiających połączenie audio-wideo (komputer, smartfon, tablet).  Bardzo pomocne może być użycie urządzeń telemedycznych, czyli  sprzętu posiadającego certyfikację medyczną zarejestrowanego do użytku domowego przez pacjenta, takich jak: elektrokardiograf, ciśnieniomierz, spirometr, kardiotokograf, pulsoksymetr, otoskop.

Jak w trakcie e-wizyty zweryfikować tożsamość pacjenta?

Przepisy nie narzucają lekarzowi szczególnego sposobu potwierdzania tożsamości pacjenta korzystającego ze świadczeń telemedycznych.  Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii,  dopuszcza możliwość weryfikacji tożsamości na podstawie danych przekazywanych przez pacjenta za pośrednictwem systemu, przez który odbywa się rozmowa (w tym przez telefon).  W przypadku gdy tożsamość pacjenta ustalana jest w oparciu o jego oświadczenie, należy odnotować to w dokumentacji medycznej.

Jak powinna wyglądać prawidłowa komunikacja z pacjentem?

Specjaliści z Fundacji Telemedyczna Grupa Robocza zalecają, aby lekarz w zwięzły i zrozumiały sposób zakomunikował pacjentowi, na czym polega specyfika danego świadczenia telemedycznego. Ważne jest upewnienie się, że pacjent zrozumiał postawione rozpoznanie oraz zalecenia. Służyć temu może prośba kierowana do pacjenta o powtórzenie  najważniejszych  otrzymanych informacji. Eksperci rekomendują procedurę komunikacyjną, opartą na następującym  schemacie:

1. Powitanie pacjenta i wzajemne przedstawienie się. Poinformowanie o zapewnieniu tajemnicy lekarskiej.

2. Upewnienie się, że pacjent poprawnie odbiera przekaz.

3. Przekazanie, że w razie problemów technicznych, należy natychmiast o nich poinformować. 4. Weryfikacja tożsamości pacjenta i ustalenie miejsca przebywania chorego. Poproszenie pacjenta o numer telefonu, jeżeli lekarz go nie zna.

5. Poinformowanie pacjenta o charakterze świadczenia i jego ograniczeniach.

6. Poinformowanie pacjenta, że świadczenie nie zastępuje standardowej terapii, a pacjent  w każdej chwili może udać się na osobistą wizytę.

7. Poinstruowanie pacjenta, że w razie pogorszenia stanu zdrowia, powinien udać się do lekarza.

8.  Udzielenie świadczenia.

9.  Upewnienie się, że pacjent zrozumiał przekazane mu informacje i zalecenia w ramach świadczenia.

Jakie dokumenty może otrzymać pacjent podczas świadczenia telemedycznego?

Osoba udzielająca świadczeń w tej formie może wystawić pacjentowi szeroki wachlarz dokumentów, m.in. e-receptę, zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy  (tzw. e-zwolnienie), zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne, skierowanie.

Czy lekarz udzielający takich świadczeń korzysta z ochrony ubezpieczeniowej ?

 Tak, świadczenia tego typu podlegają ochronie ubezpieczeniowej na ogólnych zasadach. Oznacza to, że potencjalne szkody na życiu i zdrowiu pacjenta wynikające ze świadczeń telemedycznych pokrywane są z polisy ubezpieczenia OC obowiązkowego. W przypadku lekarzy, którzy nie muszą posiadać ubezpieczenia obowiązkowego (umowa o pracę, umowy cywilnoprawne), zasadnym jest zadbać o ubezpieczenie dobrowolne  chroniące majątek medyków przed negatywnymi skutkami tego typu roszczeń.

Źródła:

  1. Podstawowe zasady udzielania świadczeń telemedycznych. Poradnik Fundacji Telemedyczna Grupa Robocza.
  2. Ustawa  z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Paweł Strzelec, radca prawny

Więcej informacji: Teleporada w czasie epidemii

Wróć na górę